PSYCHOONKOLOGIA  NR 9 LIPIEC – GRUDZIEŃ 2001

Prace przedstawione na

VI Konferencji Polskiego Towarzystwa Psychoonkologicznego
Gdańsk 5-6.10.2001
Józef Binnebesel
MIEJSCE ORAZ ROLA PEDAGOGA I TERAPII PEDAGOGICZNEJ NA ODDZIALE PEDIATRYCZNO-ONKOLOGICZNYM.

Z przeprowadzonych przeze mnie badań wynika, iż na oddziałach pediatryczno-onkologicznych rola pedagoga zawężana jest do funkcji edukacyjnej. Pedagogika jako nauka o wychowaniu swoim zakresem pojęciowym, warsztatem metodologicznym i specyficznymi dla siebie środkami oddziaływań wnieść może w szeroko rozumianą terapię dziecka przewlekle chorego z chorobą nowotworową szereg istotnych wartości. Oddziały pediatryczne jako środowisko wychowawcze winny być pod szczególną opieką pedagogów terapeutów, będących członkami szeroko rozumianych zespołów terapeutycznych. W artykule przedstawiony jest schemat wielowymiarowego oddziaływania terapeutyczno-pedagogicznego na dzieci z chorobą nowotworową.THE ROLE OF EDUCATOR AND PEDAGOGIC THERAPY ON THE PEDIATRIC-ONCOLOGY WARD

According to my survey cornied in pediatric-oncological wards the role of an educator is often limited to educational function. Pedagogics as a science focused on their with its methodology and its specific devices, may introduce several important values to the therapy of a chronically ill child with a tumonous disease. Pediatric wards as an upbringing environment should be equipped with a special care of educators, who should participate in therapeutic teams. In this article it has been presented a draft of multidimensional influence of therapy and pedagogic on children with a tumorous disease.

Krystyna de Walden – Gałuszko, Mikołaj Majkowicz
PŁEĆ A PERCEPCJA BÓLU I EMOCJE NEGATYWNE U OSÓB Z CHOROBĄ NOWOTWOROWĄ.

W pracy przebadano 302 pacjentów z chorobą nowotworową – 195 kobiet i 107 mężczyzn w podobnych grupach wiekowych. Zastosowano: 1. wywiad strukturyzowany, określający podstawowe dane społeczno-demograficzne i kliniczne; 2. Kwestionariusz QLQ-C30. W analizie zastosowano pytania dotyczące oceny natężenia bólu oraz jego wpływ na aktywność codzienną (pytania 9 i 19); 3. Zmodyfikowaną skalę HAD (ocenę lęku i depresji uzupełniono o pytaniaokreślające poziom agresji). W wyniku przeprowadzonej analizy statystycznej stwierdzono, że płeć nie różnicuje oceny natężenia dolegliwości bólowych chorych w sposób jednoznaczny. Stwierdzono natomiast różnice w nasileniu uczuć negatywnych (wyższy poziom lęku u kobiet) oraz w zakresie korelacji pomiędzy zgłoszonymi dolegliwościami bólowymi a nasileniem uczuć negatywnych w zależności od płci. Badane grupy były jednorodne pod względem społeczno-demograficznym, różniły się jedynie poziomem wykształcenia. Z tego względu przeprowadzono dodatkową analizę zależności między bólem a emocjami negatywnymi, uwzględniając wykształcenie jako zmienną dodatkową. Stwierdzono, że tylko w grupie mężczyzn z wykształceniem podstawowym ujawniła się zależność pomiędzy większym nasileniem bólu a wyższym poziomem lęku i agresji. Skłania to nas do wniosku, by w badaniach wspomnianych wyżej zależności uwzględnić czynnik wykształcenia.

ANALYSIS OF GENDER EFFECTS ON PAIN PERCEPTION AND NEGATIVE EMOTIONS OF CANCER PATIENTS

302 cancer patients were examined (195 women, 107 men). We used 1. structured interview (socio-demographic characteristics and clinical data), 2. Questionnaire QLQ-C30 (the intensity of pain and it’s impact on everyday activity: questions 9 and 19 were analyses). 3. Modified HAD scale (anxiety and depression assessments were completed by the items assessing the level of anger). As the results of statistical analysis we found out that the men and women had ealuated their pain on similar way. Nevertheles we noticed the gender differences in the intensity of negative emotions (higher anxiety in women). We observed also the same differences in the correlation between pain and negative emotions intensity. The examined groups of patients were homogenic from socio-demographic with one exception: education level. It was the cause of our decision to analyse the relation between pain and negative emotions of men and women differently educated. We noticed the differences in the only one group: lower educated men (the intensity of pein was correlated with higher level of anxiety and anger). Due to that result we postulate to take into consideration the variable of education in the future studies.

Danuta Zarzycka, Marta Czekirda, Barbara Ślusarska
ETYCZNY ASPEKT PODAWANIA LEKÓW CYTOSTATYCZNYCH.

Celem pracy jest przedstawienie etycznego aspektu podawania cytostatyków przez pielęgniarki na tle medyczno-prawnych uwarunkowań oraz zasygnalizowanie problemu szkodliwego oddziaływania cytostatyków na osoby podające te leki. Metodą zastosowaną w pracy jest studium przypadku. Cel założono osiągnąć poprzez analizę opisanej sytuacji pacjentki w wymiarze medycznym, prawno-organizacyjnym i etycznym. W pracy postawiono wiele pytań, na które szukanie odpowiedzi jest trudne w aktualnej rzeczywistości świadczenia opieki zdrowotnej. Jedno z pytań zostało sformułowane następująco: jaka jest faktyczna liczba osób, która ponosi negatywne konsekwencje zdrowotne z tytułu uczestnictwa w procesie podawania cytostatyków? Czy zapis w Kodeksie Etyki Zawodowej Polskiej Pielęgniarki i Położnej w brzmieniu: „pielęgniarka i położna ma prawo do swobodnego dostępu do informacji umożliwiających realizację jej czynności zawodowych jako procesu pielęgnowania oraz zapewniający bezpieczeństwo choremu i swojej osobie” nic nie oznacza? Zatrzymanie się nad powyższymi pytaniami stało się inspiracją do głębszych rozważań nad wieloma zagadnieniami związanymi z udziałem pielęgniarek w podawaniu leków cytostatycznych.

ADMINISTRATION OF CYTOSTATIC DRUGS – ETHICAL ASPECTS

The aim of study is to present ethical aspect of cytostatic drugs administration with reference to medical-legal issues znd to signal the problem of harmful effects of cytostatics upon the person administering them. The method used is a case study whose aim is to analyze patient s situation with reference to medical, legal-organizational and ethical aspects. Many questions put forward are difficult to answer in today’s reality of health care. One of Them asks about the number of people actually experiencing negative health cones.uences of cytostatic administration. Does the statement from The Code of Professional Ethics of Polish Nurse and Midwife
Reading that „nurse and midwife have the right to free access to information that enable them carry out professional activities of the nursing process and ensuring security of both the patient and mean nothing? The analysis of the questions above inspired the authors to think deeply over many Other issues involved in the administration of cytostatic drugs.

Maria Kuśnierkiewicz, Antoni Pruszewicz, Aleksandra Kruk – Zagajewska, Anna Żebryk – Stopa, Jacek Kraśny, Maria Zygarowicz, Wojciech Golusiński
WPŁYW CZYNNIKÓW OSOBOWOŚCIOWYCH NA PRZEBIEG PROCESU REHABILITACJI GŁOSU I MOWY U OSÓB PO OPERACJI CAŁKOWITEGO USUNIĘCIA KRTANI.

Mówiąc o zdrowiu nie możemy skupiać się jedynie na stanie fizycznym człowieka, lecz należy mieć również na uwadze jego funkcjonowanie psychospołeczne. Jest to szczególnie istotne w przypadku osób przewlekle chorych, w tym chorych onkologicznie. Zmaganie się z chorobą oraz powrót do zdrowia to często proces długotrwały, nierzadko wymagający specjalistycznej rehabilitacji. Aby go usprawnić warto wiedzieć, co może mu sprzyjać, a co utrudniać zachodzenie pozytywnych zmian. W przedstawianej pracy zajęliśmy się osobami po operacji całkowitego usunięcia krtani, które w wyniku zabiegu zyskują szansę na powrót do zdrowia, ale jednocześnie odczuwają szereg negatywnych skutków, tak fizycznych, jak i dotyczących funkcjonowania psychospołecznego. Jednym z nich jest utrata możliwości głośnego porozumiewania się. Nauka zastępczej mowy przełykowej pozwala zminimalizować niektóre negatywne konsekwencje operacji. Na powodzenie tego procesu wpływają różne elementy, wśród nich budowa przełyku, ciśnienie wewnątrzprzełykowe, słuch, odczyn po radioterapii, choroby współistniejące, a także czynniki socjodemograficzne: wiek, sytuacja rodzinna, miejsce zamieszkania, aktywność zawodowa, sytuacja finansowa itp. Jednak nawet, gdy występują one w zbliżonej formie i na podobnym poziomie, obserwuje się różnice dotyczące tempa oraz stopnia opanowania mowy zastępczej. Zdaniem autorów przyczyn tego zjawiska można szukać m. in. po stronie cech osobowościowych. Wyróżnienie ich i opracowanie odpowiedniego programu terapeutycznego wspomagającego proces rehabilitacji mowy, być może pozwoli osiągnąć lepsze wyniki, polepszając jakość życia pacjentów.

THE INFLUENCE OF PERSONALITY FACTORS ON THE VOICE REHABILITATION AFTER LARYNGECTOMY

When we talk about health, we should think not only about physical elements but also about psychosocial function too. It’s very important for people with the lasting diseases and people with an oncological illnesses. Fighting with cancer and return to the full of health, is usually a longterm process, which requires special rehabilitation very often. For the better improvement of this process, it’s worth to know some favourable and making difficulties factors. This work is focused on problems, that affect people after laryngectomy, who recover to health after operation but, simultaneously this patients are physically wounded and their psychosocial functions are worse than previously. One of the reasons is the loss of loud speaking. The chance for diminishing negative consequences after laryngectomy is voice and speech rehabilitation. This process is influenced by following factors: construction of oesophagus, oesophagus insidepressure, hearing, reaction after radiotherapy, coexisting diseases and socjodemographic factors: age, family situation, place of living, job activity, financial situation etc. Even when mentioned factors are on similar level, it is possible to observe differences in rehabilitation’s time and kind of substitution voice. In authors’ opinion, variety of personalities could be an explicable reason of these differences. When we’ll know this one’s, it’s possible to work out the psychotherapeutic program for better improvement of patients’ quality of life.


Grażyna Tatur
ROLA ETYKI A FILOZOFIA WSPARCIA I TROSKI W PIELĘGNIARSTWIE ONKOLOGICZNYM.

W niniejszej pracy podjęto rozważania związane z rolą etyki, filozofią wsparcia i troski w pielęgniarstwie onkologicznym. Podstawowe cele i wartości zawodu pielęgniarki określa Kodeks Etyczny Polskiej Pielęgniarki i Położnej, którego postanowienia i ich interpretacje stanowią wytyczne dla zachowań związanych z wykonywaniem zawodu. Pielęgniarka sprawująca opiekę nad pacjentem z chorobą nowotworową powinna być humanistką, winna być świadoma swej misji i czynów. Opieka pielęgniarek nad ciężko i nieuleczalnie chorym jest najtrudniejszą próbą sił i kwalifikacji zawodowych. Autorka dowodzi, że pielęgniarka onkologiczna jest również odpowiedzialna za odpowiednie przygotowanie i edukację rodziny pacjenta.

DESIGNIFICANCE OF EPICS AND PHILOSOPHY OF SUPPORT AND CARE IN ONCOLOGIC NURSERY

In this article has been published consideration conected with the role of epics, the philosophy of support and care in oncology nursery. The basic aims and meanings of nursers’ profession art defined by epical codex of polish nurse and midwife. The statement and interpretation of this codex create directions for behaviour considered with performing the profession. The nurse taking care of patient with oncologic illness shall be a humanist, shall be aware of her mission and act. The nursers’ care of terminally ill patients is the most difficult challenge. The author proves that oncologic nurse is also responsible for proper getting ready and educaucation of the patient’s family.


Teresa Wysocka – Bobryk, Małgorzata Procner, Hanna Tchórzewska
HIERARCHIA WARTOŚCI I OBRAZ PŁCI PSYCHOLOGICZNEJ W GRUPACH KOBIET CHORYCH NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE PIERSI I UKŁADU CHŁONNEGO.

Celem przeprowadzonych badań było określenie wzorców płci psychologicznej oraz preferencji wartości w grupach kobiet: chorych na raka piersi (n=24), chorych na nowotwory złośliwe układu chłonnego (n=25), zdrowych (n=26).
Tożsamość płciowa została ustalona na podstawie Kwestionariusza Płci Psychologicznej IPP A.Kuczyńskiej. Układy wartości akceptowanych i odrzucanych przez grupy chorych i zdrowych kobiet określono wg skali wartości M.Rokeacha. Do analizy wyników użyto testu chi-kwadrat Pearsona oraz analizy treściowej.
Uzyskane wyniki potwierdzają istnienie znaczącego związku pomiędzy rakiem piersi a zaburzenia w obrębie tożsamości płciowej kobiety.
Analiza układów wartości pozwoliła na ustalenie charakterystycznych stylów adaptacji społecznej, które są uzależnione, zarówno od wzorca płci psychologicznej, jak i stanu zdrowia lub choroby.

HIERARCHY OF VALUES AND PSYCHOLOGICAL SEX REPRESENTATION IN BREAST CANCER AND LYMPHOMAS WOMEN PATIENT GROUPS

The purpose of the research was to establish patterns of psychological sex representation and preference of values within three groups of women: patients suffering from breast cancer (n=24), patients suffering from lumphomas (n=25), healthy women (n=26).
The psychological sex of studied women has been determined on the basis of Psychological Sex Inventory. Sets of values accepted or rejected by women were assessed on M.Rokeach`s Value Scale. Pearson’s chi-square and contents analysis were used to statistical verification. The data confirms the relationship between cancer treatment through breast surgery and a women`s sex identity disorders. The study of value’s sets enabled us to determine characteristic styles of psychosocial adaptation according to both psychological sex pattern and physical well-being or illness.

Janina Książek
POWINNOŚCI MORALNE PIELĘGNIAREK A WSPARCIE PSYCHICZNE ŚWIADCZONE CHORYM ONKOLOGICZNYM.

Celem pracy było określenie roli powinności moralnych pielęgniarek i zastanowienie się nad zasadnością wprowadzenia do praktyki pielęgniarskiej standardu wsparcia psychicznego chorego onkologicznego. Potrzeby współczesnej rzeczywistości ochrony zdrowia i konkretnej praktyki pielęgniarskiej przekonują o konieczności dyskusji nad problemem moralności zawodowej, nad jej kształtem aktualnym i pożądanym. Przedstawione zagadnienia dowodzą, że celem najważniejszym w pielęgniarstwie jest pomoc człowiekowi zarówno w zdrowiu, jak i w chorobie. Wprowadzenie do praktyki pielęgniarskiej standardów wsparcia psychicznego chorego onkologicznego jako połączenie wiedzy z roztropnością procesu pielęgnowania jest wynikiem nowej rzeczywistości zawodowej.

NURSES’ MORAL OBLIGATIONS RELATED TO PSYCHICAL SUPPORT GIVEN TO ONCOLOGICAL PATIENTS

The aim of the work was precising the function of nurses moral obligations and deciding about advisability of introducing psychical support standard into nursing practice. Needs of modern reality of healthcare and nursing practice convince us about necessity of discussing the problem of professional morality, its present and required state. Presented opinions prove that the most important aim in nursing is helping the man both in good health and in illness. Introducing psychical support standards for oncological patients into nursing practice seems to be the result of a new professional reality.

Joanna Szymczak
STYLE PRZYWIĄZANIA A LĘK U CHORYCH NA RAKA PŁUCA ZAKWALIFIKOWANYCH DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO I U OSÓB ZDROWYCH.

Celem pracy było ustalenie znaczenia stylów przywiązania dla reagowania lękiem w sytuacjach o różnym stopniu zagrożenia, tzn. u chorych na raka płuca oczekujących operacji (średnia wieku 58,9 lat) i u osób zdrowych (średnia wieku 58,5 lat). Badani zostali zakwalifikowani do trzech prototypowych stylów przywiązania: bezpiecznego, ambiwalentno-lękowego i unikającego w oparciu o metodę HazanŤa i ShaverŤa (1987), a poziom lęku mierzono Inwentarzem Stanu i Cechy Lęku C. D. Spielbergera. Analiza statystyczna uzyskanych wyników wykazała, że ambiwalentno-lękowe osoby ujawniały istotnie statystycznie więcej symptomów lęku niż osoby bezpieczne lub unikające, ale tylko w sytuacji większego zagrożenia. Osoby unikające i bezpieczne nie różniły się między sobą istotnie poziomem lęku w żadnej z grup. W porównaniach międzygrupowych chorzy o ambiwalentno-lękowym stylu przywiązania reagowali istotnie statystycznie silniejszym lękiem niż zdrowi o tym samym stylu przywiązania. Pozostałe style nie różnicowały osób chorych i zdrowych pod względem nasilenia symptomów lęku. Pozyskane rezultaty są omówione w zakresie regulacji emocjonalnej stylów przywiązania.

ATTACHMENT STYLES AND ANXIETY IN LUNG CANCER PATIENTS AWAITING SURGERY

The purpose of this study was look for relation between attachment styles and anxiety in 119 lung cancer patients (average age of 58,9), who were awaiting surgery and 112 healthy subjects (average age of 58,5). All subjects were classified according to their attachment style (secure, avoidant, ambivalent) assessed using the instrument based on Hazan and Shaveres (1987) descriptions of how people typically feel in close relationships. The Spielberger State-Trait Anxiety Inventory was used to measure anxiety. Ambivalent subjects exhibited stronger anxiety than secure and avoidant subjects only in clinical group. Neither secure not avoidant subjects differed significantly in level of anxiety in both groups. Ambivalent subjects in clinical group revealed significantly higher anxiety level than controls. The other styles did not differentiate lung cancer patients and healthy subjects in relation to anxiety level. Results are discussed in terms of the effects of attachment styles on affect regulation. Attachment styles, anxiety, affect regulation.